BẢN DỊCH MỘT BÀI THƠ

Những người Châu Âu thường hay hài hước. Sự hài hước ấy luôn có mặt trong cuộc sống thường ngày, gắn liền với lẽ sống và những răn dạy xã hội.

Trước đây, những ai đã sang Pháp chắc hẳn đã quá quen với câu: “ Nếu trong cuộc đời bạn nói chữ NẾU thường xuyên thì bạn có thể đút cả thành Paris vào trong túi”. Thật vậy, mọi thứ trên thế giới không phải bao giờ cũng theo ý mình, NẾU tức là bạn đã hoàn toàn cho rằng ngoại cảnh phải phụ thuộc hoàn toàn vào suy nghĩ và hành động chủ quan của mình vậy, Thế nhưng, sống trong đời sống lại cũng luôn có sự nuối tiếc và cả những ước mơ. Trong 100 sự thực, bạn vẫn mong có một chữ NẾU ngọt ngào…

Dưới đây là một bài thơ tiếng Pháp với nhan đề NẾU.

Si

Si tu peux voir détruit l’ouvrage de ta vie
Et sans dire un seul mot te mettre à rebâtir,
Ou perdre en un seul coup le gain de cent parties
Sans un geste et sans un soupir.
Si tu peux être amant sans être fou d’amour,
Si tu peux être fort sans cesser d’être tendre,
Et, te sentant hai, sans hair à ton tour,
Poutant lutter et te défendre,
Si tu peux supporter d’entendre tes paroles
Travesties par des gueux pour exciter des sots,
Et d’entendre mentir sur toi leurs bouches folles
Sans mentir toi-même d’un mot.
Si tu peux rester digne en étant populaire,
Si tu peux rester peuple en conseillant les rois,
Et si tu peux aimer tous tes amis en frère,
Sans qu’aucun d’eux soit tout pour toi:
Si tu sais méditer, observer et connaitre.
Sana jamais devenir sceptique ou destructeur,
Rêver, mais sans laisser ton rêver être ton maitre,
Penser, sans n’être qu’un penseur.
Si tu peux être dur sans jamais être en rage,
Si tu peux être brave et jamais imprudent,
Si tu peux être bon, si tu sais sage,
Sans être moral ni pédant.
Si tu peux rencontrer TRIOMPHE après DÉFAITE
Et recevoir ces deux menteurs d’un même front,
Si tu peux conserver ton courage et ta tête,
Quand tous les autres les perdront,
Alors les Rois, le Dieux, la Chance et la Victoire
Seront à tout jaimais tes esclaves soumis.
Et se qui vaut bien mieux que les Rois et la Gloire,
Tu seras un Homme, mon fils!!!

NẾU

Nếu một lần con về tay trắng,
Dù trăm phen đã chiến thắng rồi,
Đứng lên không thù không oán
Từ lòng trong chẳng oán một lời.

Nếu đã biết cương nhu phải lúc,
Muôn dặm trường, tránh lối đọa sa.
Khen chê vẫn nết hiền hoà,
Sắt son giữ thẳng miễn là giữ thân!

Nếu có kẻ rắp tâm làm ác,
Đằng sau lưng bịa chuyện rông dài,
Tâm Thiên Chúa thuỷ chung đằm thắm,
Vẫn muôn vàn rộng mở vui tươi.

Nếu đã là người trong Tứ Hải,
Đạo anh em khuyên nhủ cho tròn,
Nhỏ to chẳng kể thiệt hơn,
Quyết không bè đảng gian lơn hại người.

Nếu lại biết nhìn xa trông rộng,
Biết tiếng trong tiếng đục gạn ra,
Đam mê mà chẳng phù hoa,
Viển vông chớ tưởng, ma tà chớ theo.

Nếu trên cao mà không rẻ dưới,
Đúc gan vàng, biết tính dọc ngang,
Muôn đường ngay thảo đàng hoàng,
Quyết không lên mặt ra ràng Ta Đây!

Nếu đã biết đời như ánh chớp,
Nhục hay Vinh cũng cuộc hý trường,
Chỉ đem tày liếp soi gương,
Tĩnh tâm bế mục ngược ngang mặc lòng!!!

Nếu đã được những gì vừa kể,
Thời Niết Bàn, Nước Chúa tới ngay,
Vinh quang, hạnh ngộ đủ đầy,
Vì ta đã biết làm NGƯỜI ai ơi!!!

Khuất Lão động chủ Nguyễn Hạnh ( Dịch từ bài SI do André Maurois phỏng theo bài IF của Rudyard Kipling)

MÙ TẠC-MÓN ĂN CỦA NHỮNG NGƯỜI DŨNG CẢM

Sở dĩ nói như vậy là bởi vì đặc điểm khó chơi của loại gia vị này. Chắc ai đã từng nếm qua nếu chưa quen đều phải một phen kinh hoàng vì độ sốc của nó, thật là “Đi lên rồi lại đi xuống”, sục sạo trong cơ thể. Có người nói, cảm giác ăn Mù tạc còn kinh khủng hơn say sóng. Có phải vì thế chăng mà ở Nhật Bản, người ta coi nó là thức ăn của “Những người đi biển dũng cảm”?! Vậy thì thực chất Mù tạc là gì?


Theo đúng định nghĩa kiểu SGK thì Mù tạc hay Mù tạt là tên gọi chung để chỉ một vài loài thực vật (có họ hàng với cải dầu- B. napus) thuộc chi Brassica mà các hạt nhỏ được sử dụng để làm gia vị và bằng cách nghiền nhỏ sau đó trộn với nước, dấm hay các chất lỏng khác thì nó trở thành các loại bột nhão là Mù tạc thương phẩm. Hạt của chúng cũng được ép để sản xuất dầu mù tạc, và lá non của chúng có thể ăn như một loại rau xanh.
Mù tạc trắng (Brassica hirta) mọc hoang tại Bắc Phi, Trung Đông và vùng ven Địa Trung Hải của châu Âu và đã được phổ biến rộng hơn nhờ gieo trồng; Mù tạc nâu hay Mù tạc Ấn Độ (B. juncea), có nguồn gốc từ khu vực chân núi Hy Mã Lạp Sơn, được trồng với quy mô thương mại tại Vương quốc Anh, Canada và Mỹ. Mù tạc đen (B. nigra) trồng tạiArgentina, Chile, Mỹ và một vài quốc gia châu Âu. Canada sản xuất khoảng 90% lượng hạt Mù tạc trên thị trường quốc tế.
Ngoài Mù tạc, chi Brassica còn bao gồm Cải bắp, Hoa lơ, Cải dầu và Cải củ.

Trong ngành thực phẩm, chúng ta biết đến hai loại Mù tạc sau:
Mù tạc vàng (mustard): Ở Mỹ hay ở đâu đó trên thế giới, quý vị nào thích ăn món hotdog của Mỹ đều phải biết mustard. Loại gia vị sệt như tương ớt VN, có màu vàng úa, chế biến từ hột cải cay mustard, có vị nồng nhẹ hay cho thêm vào những ổ bánh mì mềm kẹp cây xúc xích gọi là hotdog đó. Đối với bếp Âu Mỹ đây là loại gia vị phổ thông y như nước mắm ở VN vậy. Nó dùng làm gia vị tẩm ướp chế biến những món thịt có mùi nặng như bò, ngựa, cừu…; tạo mùi chính cho vài kiểu salad, ăn kèm những món bò nướng, chiên nếu thích.

Mù tạc xanh (wasabi): Là gia vị không thế thiếu trong những món hải sản ăn sống (sashimi) của người Nhật. Gia vị này chế biến từ cây wasabi (VN vừa có trồng loại cây này, sơ chế, xuất đi Nhật để họ làm thành Mù tạt xanh rồi…bán lại cho người Việt). Loại gia vị này trên thị trường luôn được chế biến có màu xanh lá cây, đặc như kem đánh răng nên hay chứa trong tube, vị cay rất nhẹ, chủ yếu là mùi nồng gắt, tạo cảm giác sộc lên mũi khi ăn nhiều nhưng sẽ dịu đi sau vài phút, đủ cho thực khách rút kinh nghiệm mà… chấm ít đi. Wasabi làm giảm rất hiệu quả vị tanh của những món ăn chế biến bằng hải sản sống nói chung. Nhưng chỉ có tác dụng trong thời gian ngắn cho nên khó dùng Wasabi để tẩm ướp thực phẩm khi nấu nướng như kiểu dùng ớt để kho cá VN chẳng hạn. Wasabi được sử dụng nhiều ở Á châu và vài nhà hàng VN ở Sài Gòn đã dùng Wasabi kèm với chanh vắt, gừng trong nhiều món cá sống VN.

Xin nói đến Mù tạc xanh với bạn muốn ăn tôm sống, cá sống, nói nhã là "ăn gỏi", rằng bây giờ các nhà hàng ăn uống ở trong thành phố lúc nào cũng sẵn sàng chiều bạn món này, thật dễ kiếm (Chứ không như có một dạo đi Xuân Hoà, để ăn món gỏi cá Mè mà tôi cùng một anh bạn phóng xe khắp chợ mà không tìm thấy tube Wasabi nào)... Thân tôm bóc nõn, chẻ đôi, còn dính ở phần đuôi, xếp nghiêng tăm tắp trên một cái đĩa hình bầu dục, trông rất đẹp. Khi ăn, một cô phục vụ bàn mới lấy chanh vắt nhiều vào đĩa tôm, sao cho thịt tôm đang màu trong chuyển qua màu vàng trắng. Thế rồi cô ấy lấy bánh đa nem, đặt lên đó nào rau thơm, khế chua, chuối chát, dứa ương và con tôm đã được làm tái bởi chanh, đã ngắt bỏ đuôi, cuộn tròn lại, chấm vào đĩa nhỏ xíu như cái vỏ sò thứ xì dầu đã đẫm Mù tạt, "Đút" vào miệng bạn, mời cắn. Mù tạt xộc lên mũi cay hớp hớp, chỉ chực chảy nước mắt. Rượu Tây, ngon là "Dòng" Vodka,"Thủ đô", của Nga hay Hung, Bun, Tiệp gì đó sau khi cái gia vị cay xộc hoành hành được chiêu vào càng làm cho mùi vị hung hăng lên rõ rệt. Bạn thử xem có kém gì say sóng không?!?

Có những nghiên cứu gần đây nhằm tạo ra các giống mù tạc có chứa hàm lượng dầu cao hơn để sử dụng trong sản xuất dầu điêzen sinh học, một loại nhiên liệu lỏng tái sinh tương tự như dầu điêzen. Dầu điêzen sinh học từ dầu mù tạc có các tính chất chịu lạnh tốt và có chỉ số cetan khá cao. Bã còn lại sau khi ép dầu cũng là một loại thuốc trừ sâu có hiệu quả.

Tồn tại ở xứ sở thực phẩm từ lòng hải dương, luôn phải đối đầu với sóng thần, bão biển và động đất, Mù tạc như là một món ăn tượng trưng cho tính khắc khổ của cư dân Nhật Bản.

Nguyễn Hạnh

NHỮNG ĐIỀU CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT VỀ TIẾT CANH

Tiết canh là một món ăn cổ truyền không thể thiếu được trong những bữa cỗ từ nông thôn đến thành thị.


Hiện tượng tiết đông thực ra là quá trình Protein trong hồng cầu và bạch cầu được kết tủa, điều đó khẳng định một điều rằng trong tiết đông đã có một lượng kháng thể hình thành để chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn vào cơ thể. Vì vậy, khi tiết đông sau một thời gian ngắn đảm bảo về vệ sinh thực phẩm.

Nếu như tiết canh đánh không được đông hoặc khi hãm lại đông trước, điều đó chứng tỏ lượng đề kháng đã bị phân huỷ. Điều đó đồng nghĩa với việc thức ăn dễ bị nhiễm khuẩn. Thực chất quá trình hãm tiết canh trước khi đánh chẳng qua là quá trình ức chế lại sự phân hủy của các chất đề kháng.

Như vậy tiết canh được sử dụng sau khi đánh đông một thời gian ngắn là một món ăn an toàn.

Nhóm Tứ Hải

THƠ CHÁU TRỊNH PHÚC ĐỨC

Như điểm Mười





Tặng cô giáo của chúng em



Nhớ ngày đầu tới lớp

Cô giáo cười như hoa

Đón em quần áo mới

Đẹp như quả đầu mùa





Thế là em lớp một

Lẫm chẫm bước đầu tiên

Cô cầm tay nắn nót

Thật là như mẹ hiền





Và ngày ngày như thế

Bác Trống tiếng vang lừng

Lời cô như tiếng hát,

Đằm thắm nỗi yêu thương.





Và hôm nay ngày hội,

Khăn quàng đỏ thắm tươi

Như màu son trong vở

Tặng cô những điểm mười %


Trịnh Phúc Đức (Lớp 3D - Trường tiểu học Việt Nam - Cu Ba)

ÔNG BA BỊ

Ðến năm 1471, sự mất mùa đói kém tạo ra làn sóng di dân từ Thanh Hóa vào Nam, vụ đại hạn mất mùa từ Nghệ An ra Bắc năm 1608 là một ví dụ. Khắp nơi xuất hiện những tay mẹ mìn chuyên bắt trẻ con đem bán cho dân đàng Trong. Hình tượng ông Ba Bị hình thành trong giai đoạn này.


Đó là một người đàn ông đen đủi, gớm ghiếc, vai mang ba cái bị lớn. Hễ đứa trẻ nào không ngoan, khóc mãi mà không chịu nín là ông Ba Bị sẽ tới bắt bỏ vào bị mang đi mất, không cho ở với cha mẹ nữa. Trẻ nhỏ nghe nói đến ông Ba Bị thì sợ hãi nín ngay. Thực chất đây là những tay bắt cóc trẻ em chuyên nghiệp. Chính trong số những đứa trẻ bị bắt vào Nam trong thời ấy trở thành ông tổ của anh em nhà Tây Sơn, tiêu biểu là anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ, vốn dòng họ Hồ ở Nghệ An.
Trong tiếng Anh có từ ông Ba Bị được đối chiếu tương đương là Hobgoblin, một trong những vị tiên sống cô độc, thế nhưng đó chỉ là sự so sánh tương đối. Những đặc sắc về nội hàm văn hoá thần thoại nhi đồng có lẽ chỉ thuộc về ông Ba Bị của Việt Nam.
Trước hết phải nói đến kinh nghiệm dạy dỗ trẻ em thể hiện một cách độc đáo qua hình ảnh ông Ba Bị mà cha ông đã khôn khéo truyền lại qua từng thế hệ.
Đối với trẻ em, việc khóc nhè là điều thường thấy và tất nhiên. Trẻ em vòi vĩnh, trẻ em giận hờn…tất cả đều thể hiện qua tiếng khóc vừa dễ thương nhưng lắm lúc khiến người lớn cảm thấy vô cùng bực dọc. Một đứa trẻ khóc theo sau là những lời dỗ dành của người lớn. Sự ngon ngọt nhiều lúc đem lại hiệu quả khiến đứa trẻ lại vui cười hay ít nhất là thôi không còn ti tỉ đến sốt cả ruột nữa. Thế nhưng, có nhiều đứa trẻ hay hờn, những lời dỗ ngon ngọt, nựng nịu không mấy khi có tác dụng. Lúc này sự sáng tạo trong cách giáo dục của người xưa là nghĩ đến phương thức doạ dẫm. Thế là hàng loạt những nhân vật, hình tượng quái quỉ được nặn ra gớm giếc mà ông Ba Bị là một sáng tạo vừa gần gũi và điển hình.
Ba Bị chín quai, mười hai con mắt, hay bắt trẻ con…
Nhớ về ngày còn bé, mỗi lần khóc nhè ai cũng thấy cha mẹ hay ông bà mình chỉ ngay tay lên vách:
Nín ngay! Ông Ba Bị về kìa!
Và quả thật kì lạ, tiếng khóc bỗng câm bặt…không gian dường như lắng xuống trong sự sợ hãi của đứa trẻ và sự hả hê đắc thắng của những người lớn.
Thế là một sản phẩm tưởng tượng của các cụ đã trở thành một công cụ giáo dục đắc lực cho hàng ngàn đời. Với hình tượng đó, vô hình chung những lỗi lầm về việc doạ dẫm con trẻ không còn là của người lớn mà cái Ác lại hoàn toàn thuộc trách nhiệm của một thế lực vô hình đáng sợ, và người lớn lại trở thành thật thánh thiện và uy nghi.
Chúng ta, những người lớn đã qua thời con trẻ, hình ảnh ông Ba Bị đã không còn hiệu lực doạ dẫm, thế nhưng những gì sợ hãi mà ngày bé trải nghiệm đã được truyền đến cho thế hệ cháu con, những ông bố bà mẹ tương lai.
Ông Ba Bị, sản phẩm tinh hoa của cha ông, một hình tượng sáng tạo tài tình của văn hoá mà chúng ta sẽ mãi phải ngẫm suy, không thể thay thế được.

Nguyễn Hạnh

ÔNG NGÁO ỘP

Trong những sản phẩm tưởng tượng thì Ông Ngáo Ộp cũng là một nhân vật quen thuộc. Đối với một đứa trẻ không ngoan, lời dọa dẫm về Ông Ngáo Ộp hay Ông Ngoáo Ộp sẽ tạo cho đứa trẻ con một hình ảnh nhân vật ác độc hay ăn thịt trẻ con.


Có nhiều lời giải thích về lai lịch Ông Ngáo Ộp, ví như sự liên hệ của nhân vật này với cụ Ngáo, một tay đao phủ ở cố đô Huế hồi cuối thế kỷ 19. Ở xứ sở này, người ta hay kể về cụ Ngáo như một huyền thoại để hù dọa trẻ con. Ông Ngáo là người trực tiếp chặt đầu tội nhân, ngay cả người lớn cứng vía cũng còn cảm thấy ghê rợn khi nhìn thấy cảnh cụ múa quyền vung dao đưa những đường ngọt sắc khiến những cái đầu lâu vẫn còn in đậm sự kinh hoàng lăn long lóc.
Điều thứ hai ở cụ Ngáo là cụ đi đâu người ta cũng biết. Cụ chưa vào tới xóm thì từ đầu xóm tới cuối xóm chó đã sủa vang. Bọn chó quay đầu về phía cụ mà sủa ông ổng, đánh thức cả xóm dậy. Nghe chó đồng loạt sủa dữ dội như thế, người ta đoán là cụ Ngáo đang tới. Người ta nói vì cụ Ngáo thường ăn thịt chó nên chó mới sủa dữ dội như vậy. Đó là chó sủa báo động cho nhau! Vậy thì khi một người bị nhiều con chó châu vào sủa, người đó có ăn thịt chó hay không?
Cũng vì cụ Ngáo có những tính cách đặc biệt như thế nên cụ trở thành một Ông Ngáo Ộp của trẻ con Huế. Khi chúng nó khóc, thay vì dọa Ông Ngáo Ộp, người mẹ nói: “Tề! cụ Ngáo ở ngoài vách tề! Cụ vô bắt đó!” Đã từng bị đe dọa, có thể có đứa biết cụ là kẻ thường chém người, ăn thịt trẻ con (điều này người ta thêm thắt vào) và ăn thịt chó nên đứa bé nín khóc.
Trong tiếng Quảng Đông có một danh từ là Ngao Hồ Bà, một nhân vật người lớn vùng Lưỡng Quảng hay dùng để dọa trẻ con. Tôi nhiều lần tự hỏi phải chăng đó chính là từ nguyên của Ông Ngáo Ộp.
Có lẽ sẽ là điều lý thú khi các chuyên gia ngôn ngữ vào cuộc để trả lời cho chúng ta về thân thế và lai lịch thực sự của nhân vật này.

Nguyễn Hạnh

HOÀI NIỆM NHỮNG MÙA GIÁNG SINH

Có những gì không còn gần nữa, đã trôi qua mà ta mãi đi tìm. Những Noel của bao thế hệ, Trong dòng người lắng đọng hàn huyên.


Có những Noel của một thời bom đạn, người ra đi sơ tán ở ven sông. Bà kể mãi chuyện hội mùa Công Giáo, mang Giáng Sinh về lại giữa thôn làng.
Đó là ngày Noel không yên lặng, tiếng súng tràn dưới bệ Chúa cao sang. Là giờ phút người cầu yên cuộc chiến, cho thôi đi hai phòng tuyến sa tràng.
Có những Noel của thời ta bồng bột, cửa nhà nào đứng mãi đợi đêm khuya, có đâu biết nụ hôn yên bình ấy, Chúa ban sau bao máu lửa chia lìa…
Đó là ngày Noel hạnh phúc, chuông ngân vang thay tiếng nổ báo thù, khắp các nẻo Hàm Long, Cửa Bắc, Giáo Lương mừng Chúa đến trong mơ.
Có một ngày Noel đang ở lại, Noel xưa, nay và mãi mãi về sau, như hạnh phúc bình mật ong ngọt ngậy, ở lại đây xoá hết âu sầu.
Đó là mùa Giáng Sinh vĩnh cửu, lớp lớp người mừng Chúa lại sinh ra, Chúa sinh người và người người sinh ra mãi, cho Hành Tinh Xanh chẳng hủy diệt bao giờ.